Viêm gan Virus C - Vấn đề cần được quan tâm

1. Các loại viêm gan virus

Người ta phát hiện ra có nhiều loại virus viêm gan khác nhau, có 5 loại chính:

Viêm gan A (HAV-Hepatitis A virus)

HAV được tìm thấy trong phân của người nhiễm bệnh. Nó lây lan qua thực phẩm bẩn hoặc nước bị ô nhiễm, phổ biến ở những khu vực có vệ sinh kém. Bệnh viêm gan A không phát triển thành mãn tính, đa phần tự khỏi bệnh mà không cần điều trị.

Viêm gan B (HBV-Hepatitis B virus)

Virus viêm gan B gây bệnh viêm gan B. Bệnh lây lan qua đường máu và dịch cơ thể (tinh dịch), cũng có thể lây truyền từ mẹ sang con. Ước tính khoảng 20% dân số Việt Nam mắc viêm gan B (khoảng 18 triệu người). Viêm gan B đã có vắc xin phòng bệnh, được sử dụng từ năm 1982, hiệu quả khá tốt, đạt 95% trong ngăn ngừa lây nhiễm.

Viêm gan C (HCV-Hepatitis C virus)

Viêm gan C là bệnh do virus viêm gan C, đây là loại virus hướng gan có kích thước vô cùng nhỏ và biến đổi linh hoạt, chính vì vậy nó có thể thoát khỏi vòng “kiểm soát” của hệ miễn dịch. Virus viêm gan C đã phát hiện có mặt ở hầu hết các nơi trên thế giới.

Viêm gan D (HDV- Hepatitis D virus)

Người ta chỉ có thể mắc viêm gan D nếu đang bị viêm gan B, bởi viêm gan D cần lớp vỏ bọc của virus viêm gan B mới có thể gây bệnh. Vì thế, vắc xin phòng chống viêm gan B cũng có thể coi như là phòng tránh được cả viêm gan D.

Viêm gan E (HEV- Hepatitis E virus)

HEV lây nhiễm qua đường tiêu hóa tương tự như HAV.  Viêm gan E không phổ biến tại Việt Nam, bệnh gặp chủ yếu ở các nước đang phát triển như: Ấn Ðộ, Trung Quốc, Pakistan,… – nơi mà vấn đề vệ sinh còn đang rất đáng quan ngại. Hiện đã có thuốc chủng ngừa HEV nhưng vẫn chưa được phổ biến rộng rãi.

2. Tình hình bệnh viêm gan C hiện nay

Trên toàn cầu, trong năm 2015, đã có 1,75 triệu ca nhiễm HCV mới (23,7 ca nhiễm HCV mới /100.000 dân). Khoảng 15-45% tự loại bỏ virus trong vòng 6 tháng sau khi bị nhiễm mà không cần điều trị. 60-80% số người còn lại sẽ bị nhiễm HCV mạn tính. Trong số những người bị nhiễm HCV mạn tính, nguy cơ xơ gan là từ 15-30% trong vòng 20 năm. Ước tính có 71 triệu người bị nhiễm viêm gan C mạn tính, và khoảng 399 000 người chết mỗi năm phần lớn là do xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan.

Phân bố địa lý

Viêm gan C được tìm thấy trên toàn thế giới. Gặp nhiều nhất là khu vực Đông Địa Trung Hải và Châu Âu với tỷ lệ lần lượt là 2,3% và 1,5%. Tỷ lệ nhiễm HCV ở các khu vực khác thay đổi từ 0,5% đến 1,0%. Tùy thuộc vào quốc gia, nhiễm virus viêm gan C có thể tập trung ở một số quần thể nhất định (ví dụ, trong số những người tiêm chích ma túy) và/hoặc trong quần thể chung. HCV có nhiều genotype khác nhau.

Tại Việt Nam

 Ước tính khoảng 4% dân số bị viêm gan C (tương đương với khoảng 4,5 triệu người), trong đó có hơn 3 triệu người đang trong tình trạng viêm gan, xơ gan hoặc ung thư gan.

3. Nguyên nhân viêm gan C

Viêm gan C lây nhiễm qua 3 con đường chính: đường máu, từ mẹ sang con, quan hệ tình dục.

4. Các triệu chứng viêm gan C

Người bệnh có thể bị nhiễm viêm gan C trong nhiều năm rồi mới có triệu chứng, hoặc có thể bắt đầu xuất hiện các triệu chứng từ một đến ba tháng sau khi nhiễm hoặc cũng có thể là không có bất kì triệu chứng gì (có khoảng 70-80% không hề có triệu chứng). Các triệu chứng có thể có bao gồm: Vàng da và mắt (Ít gặp); nước tiểu sẫm màu; phân nhạt màu, buồn nôn, nôn, đau bụng, và khó chịu; ăn mất ngon; mệt mỏi.

5. Diễn biến của bệnh viêm gan C

Khi bị mắc viêm gan C, có khoảng 60 – 70% sẽ phát triển thành bệnh gan mạn tính, trong đó 5 – 20 % sẽ phát triển thành xơ gan trong 20 – 30 năm và 1 – 5% sẽ chết vì xơ gan hoặc ung thư gan.

6. Điều trị viêm gan C

Viêm gan C không phải lúc nào cũng cần điều trị , có khoảng 15% bệnh nhân viêm gan C có thể tự đào thải virus ra khỏi cơ thể. Viêm gan C nếu được điều trị sớm và đúng phác đồ thì có thể làm giảm nguy cơ phát triển thành mãn tính và có thể chữa khỏi dứt điểm.

Tuy nhiên việc điều trị HCV vẫn còn hạn chế. Trong năm 2015, trong số 71 triệu người nhiễm HCV trên toàn cầu, mới có khoảng 20% (14 triệu) được chẩn đoán. Chỉ 7,4% số người được chẩn đoán (1,1 triệu người) được bắt đầu điều trị vào năm 2015. Trong năm 2016, có thêm 1,76 triệu người được điều trị bổ sung nâng tỉ lệ viêm gan C được điều trị trên toàn cầu lên 13%. Tổ chức Y tế Thế giới đang nỗ lực để đạt được mục tiêu điều trị 80% vào năm 2030.

Phác đồ điều trị viêm gan C đang thay đổi nhanh chóng. Hiện tại phác đồ Sofosbuvir, daclatasvir và kết hợp sofosbuvir + ledipasvir có thể đạt được tỷ lệ chữa trị trên 95%. Những loại thuốc này hiệu quả hơn, an toàn hơn và dung nạp tốt hơn so với các liệu pháp cũ. Điều trị bằng DAA có thể chữa trị hầu hết những người bị nhiễm HCV với thời gian ngắn hơn (thường là 12 tuần). Vai trò của interferon pegylated và ribavirin chỉ còn rất hạn chế, trong một số trường hợp nhất định.

Nếu đã bị tổn thương gan nghiêm trọng, ghép gan có thể là giải pháp cuối cùng. Tuy nhiên, chi phí cho việc ghép gan rất cao và virus vẫn có thể tấn công gan mới được ghép.

Trong thời gian điều trị, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ theo các chỉ định của bác sĩ. Chú ý giữ cho lá gan khỏe mạnh bằng cách tránh uống rượu, lưu ý khi sử dụng một số loại thuốc, thay đổi chế độ ăn lành mạnh và sống một cách khoa học, thường xuyên luyện tập thể dục thể thao.